Odwiedzin na stronie:
Online:
Dzisiaj jest: poniedziałek, 23.10.2017r. Imieniny: Edwarda, Marleny, Seweryna
 
 
Jesteś w » Strona Główna » Aktualności » Archiwum 2014

 Z Nowego Jorku do Mszany Dolnej - Moses Aftergut nad mogiłą swoich najbliższych   

 

Loading ....

Choć od tamtego, sierpniowego dnia miną niebawem 72 lata, sędziwy Moses Aftergut, Żyd urodzony w Przemyślu, wciąż ma żywo w pamięci nieludzki mord dokonany przez niemieckich żołdaków na 881 jego rodakach. Wśród ofiar byli - jego ojciec, matka i rodzeństwo. W roku 1942 na letnie wakacje przyjeżdżają z Przemyśla Państwo Aftergutowie z dziećmi. Zatrzymują się u swoich krewnych w Dobrej. Nie wiedzą, że to będą ostatnie wakacje w ich życiu. 19 sierpnia 1942 roku pluton esesmanów z Nowego Sącza dowodzony przez Hammana dokonuje bestialskiej egzekucji Żydów mieszkających w Mszanie Dolnej i okolicznych miejscowościach. W wykopanym głębokim dole na Pańskim (dziś ul. L.Mroza) spoczywają dziś szczątki 881 Żydów - kobiet i mężczyzn, młodych chłopców i dziewcząt, a także dzieci.

 

Loading ....

Zgromadzonych na targowicy w olszynach Żydów, popędzono w zwartej kolumnie na Pańskie - szli dzisiejszą ul. Orkana, J.Marka i L.Mroza na miejsce kaźni. Ezgzekucje trwały cały dzień, aż do zmierzchu. Na swoją kolej czekał też, kilkunastoletni wówczas Moses Aftergut. Kiedy pierwsze ciała spadały bezwładnie z przełożonej nad dołem grubej deski, wiedział, że jego młode życie i życie wszystkich pozostałych dobiega kresu. Dziś pytany o tamten dzień, niewiele mówi. Po zoranej bruzdami twarzy i siwej brodzie płyną jedynie łzy. Przez dziesiątki lat nie znalazł w sobie dość odwagi, by przyjechać do Mszany Dolnej. Wspomina, że koszmar tamtego sierpniowego dnia wracał każdej niemal nocy - budził się oblany zimnym potem, a w uszach dudniał szczęk przeładowywanej broni. Ale przyszedł taki rok, że pokonał strach siedzący w nim od lat i przyjechał do Polski. Odwiedził Przemyśl i Płaszów, gdzie hitlerowcy zastrzelili na ulicy ostatniego z braci. Był w Dobrej - miejscu tamtych tragicznie zakończonych wakacji. Na trasie tej pierwszej po latach podróży do kraju dzieciństwa nie mogło zabraknąć Mszany Dolnej.

 

Loading ....

Nie inaczej było i tym razem - jedyny ocalały z tej masakry znów jest w Polsce i we wtorkowe przedpołudnie (15 lipca) przyjechał wraz z p. Piotrem Krupińskim opiekującym się nim mszaniakiem z urodzenia, na miejsce kaźni swoich najbliższych i rodaków. Każda wizyta w tym miejscu wiele kosztuje, ale jak mówi sam Moses Aftergut, jest też okazją na "doładowanie akumulatorów" na kolejny rok - "wracam stąd spokojniejszy, bo wiem że moi najbliźsi mają dobrą opiekę, że są dobrzy ludzie, którzy dbają o to najważniejsze dla mnie miejsce na świecie" - mówi podczas spotkania. Jak zawsze zastyga nad mogiłą - wtedy towarzyszący mu milkną. Nikt nie wchodzi za bramę zbiorowej mogiły. Moses Aftergut - ostatni żyjący świadek modli się w samotności i zapala znicz. Pochylony już nieco, wolno suwa stopy po wybrukowanej alejce prowadzącej do zbiorowej mogiły. Przystaje co chwila i ogląda się za siebie. Nie chce stracić ani chwili na coś innego.

 

Loading ....

Ani Moses Aftergut, ani my, towarzyszący mu w tej podróży nie wiemy, czy dane będzie temu sędziwemu Żydowi jeszcze tu wrócić? Czy zdrowie pozwoli? Do zaparkowanego przy drodze auta idzie z przystankami - podziwia piękne, polskie lato. Wtedy, w sierpniu 1942 roku też było pięknie, a skwar, podobnie jak w miniony wtorek, lał się z nieba. Moses Aftergut zatrzymuje się przy łanie dojrzewającej pszenicy - bierze w dłonie kłosy i z szacunkiem całuje. Patrzy w stronę leżącej w dolinie Mszany i otaczających ją szczytów. Zauważa to p. Piotr Krupiński i zagaduje, jakby wiedział o czym rozmyśla jego Gość z Nowego Jorku: "17 sierpnia, w dniu tej masakry, cały dzień stałem tam" i wskazuje dłonią polanę na Grunwaldzie, "pamiętam wszystko" dodaje smutno i znów na długo milknie.

 

Loading ....

Moses Aftergut dochodzi do końca alejki - zatrzymuje się przy pamiątkowym obelisku postawionym tu w 70-tą rocznicę tamtej zbrodni. Zauważa też postawioną niedawno tablicę informacyjną o tym miejscu. Dostrzega swoje wielkie zdjęcie i w skupieniu czyta informację zamieszczoną za szybą gabloty. Tam też pamiątkowy i również niedawno wydany piękny album o Mszanie Dolnej, wręcza Gościowi zza oceanu burmistrz Tadeusz Filipiak. Przez cały czas dyskretnie towarzyszy nam kamera lokalnej stacji telewizji internetowej TV28 - Moses Aftergut zgodził się nie tylko na filmowanie najbardziej intymnych chwil nad mogiłą swoich rodziców i rodzeństwa, ale wyraził także zgodę na długi wywiad przeprowadzony przez dziennikarzy stacji w murach Folwarku Stara Winiarnia. Już wkrótce zarejestrowany przez red. Józefa Budacza materiał filmowy i wywiad przeprowadzony przez red.Monikę Antosz-Grodzicką będzie zamieszczony na stronie stacji i pod naszym tekstem. Z materiału filmowego ci, którzy nie wiedzą, jakim cudem uniknął śmierci młody Moses, poznają okoliczności tej nieprawdopodobnej historii będącej gotowym scenariuszem na film o tamtym zdarzeniu.

 

Loading ....

Na naszego Gościa, tuż przed wywiadem czekała jeszcze jedna miła niespodzianka - Stanisław Rząsa z Dobrej podarował Mosesowi Aftergutowi namalowany na płótnie przez młodą malarkę z Dobrej, Małgorzatę Palkij, w roku 2013 jego portret. Na prośbę Gościa, Stanisław Rząsa musiał dokładnie na odwrocie obrazu opisać okoliczności tego zdarzenia. Kiedy Państwo będziecie czytać ten tekst, oglądać zdjęcia i słuchać wspomnień Mosesa Afterguta, on będzie już w drodze do swojego domu w Ameryce. Czy spotkamy się znów za rok? I Moses Aftergut, i my bardzo byśmy tego chcieli. Między staruszkiem z Nowego Jorku, a nami utkana została nić prawdziwej i szczerej przyjaźni. Dziękujemy !

 

 

 

 

 

Red.

 

Tekst przeczytany: 1329.
Polecamy
Pogoda w Mszanie Dolnej
 
Wydrukowane z: http://www.mszana-dolna.eu/z-nowego-jorku-do-mszany-dolnej-moses-aftergut-nad-mogila-swoich-najblizszych.html